6+ Axit Folic cho bà bầu: Vai trò, liều dùng và loại nào phù hợp

Axit folic là một dạng của vitamin B9, có vai trò quan trọng đối với quá trình tạo tế bào mới, hình thành tế bào máu và sự phát triển của hệ thần kinh thai nhi. Đặc biệt, việc cung cấp đủ axit folic trước khi mang thai và trong giai đoạn đầu thai kỳ có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi.

Axit folic có tác dụng gì đối với mẹ bầu?

Trong thai kỳ, nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể tăng lên để đáp ứng quá trình hình thành và phát triển của thai nhi. Folate tham gia vào quá trình tạo DNA, phân chia tế bào và sản xuất tế bào máu.

Đối với mẹ bầu, bổ sung đầy đủ axit folic góp phần:

• Hỗ trợ quá trình tạo hồng cầu và hạn chế nguy cơ thiếu máu do thiếu folate.
• Đáp ứng nhu cầu vitamin B9 tăng lên trong thời gian mang thai.
• Hỗ trợ quá trình hình thành và phát triển các tế bào mới.
• Cùng với chế độ ăn đầy đủ dưỡng chất, góp phần duy trì sức khỏe của mẹ trong thai kỳ.

Tình trạng thiếu folate, đặc biệt khi đi kèm thiếu sắt, có thể liên quan đến thiếu máu ở phụ nữ mang thai. Vì vậy, chế độ dinh dưỡng của mẹ cần được xây dựng đầy đủ cả folate, sắt và các vi chất cần thiết khác.

Axit folic quan trọng với thai nhi như thế nào?

Một trong những vai trò được quan tâm nhất của axit folic là hỗ trợ sự hình thành ống thần kinh của thai nhi.

Ống thần kinh là cấu trúc phát triển thành não và tủy sống. Quá trình hình thành và đóng ống thần kinh diễn ra rất sớm, thường trong những tuần đầu của thai kỳ, thậm chí trước thời điểm nhiều phụ nữ nhận ra mình đã mang thai.

Nếu quá trình này xảy ra bất thường, thai nhi có thể mắc các dị tật ống thần kinh như nứt đốt sống hoặc vô sọ. Bổ sung đủ axit folic trước khi mang thai và trong giai đoạn đầu thai kỳ giúp giảm nguy cơ xảy ra những dị tật này.

Do đó, không nên chờ đến khi xác nhận có thai mới bắt đầu quan tâm đến axit folic. Phụ nữ có khả năng mang thai nên duy trì lượng axit folic phù hợp từ trước khi thụ thai.

Phụ nữ mang thai cần bao nhiêu axit folic?

Nhu cầu cụ thể có thể thay đổi tùy từng người, chế độ ăn uống và tình trạng sức khỏe. Với người chuẩn bị mang thai, khuyến nghị phổ biến là bổ sung 400 mcg axit folic mỗi ngày. Việc bổ sung nên được bắt đầu ít nhất khoảng 1 tháng trước khi dự định thụ thai và tiếp tục trong giai đoạn đầu của thai kỳ.

Một số sản phẩm vitamin dành cho phụ nữ mang thai có thể chứa khoảng 400–800 mcg axit folic mỗi khẩu phần. Vì vậy, mẹ bầu nên kiểm tra kỹ nhãn sản phẩm trước khi sử dụng để biết chính xác lượng axit folic được cung cấp.

Riêng những phụ nữ từng có thai bị dị tật ống thần kinh hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định liều axit folic cao hơn đáng kể. Chẳng hạn, CDC nêu mức 4.000 mcg/ngày cho phụ nữ từng có thai bị dị tật ống thần kinh khi chuẩn bị mang thai và trong 3 tháng đầu. Liều cao này không nên tự ý sử dụng mà cần có hướng dẫn của bác sĩ.

Có thể bổ sung axit folic từ thực phẩm không?

Có. Folate tự nhiên có mặt trong nhiều loại thực phẩm. Một chế độ ăn đa dạng giúp mẹ bầu bổ sung folate cùng nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ khác.

Rau lá xanh đậm

Các loại rau như:

• Rau bina hoặc cải bó xôi
• Bông cải xanh
• Cải xanh
• Cải ngọt
• Một số loại rau lá xanh khác

đều có thể được đưa vào thực đơn hàng ngày để tăng lượng folate tự nhiên.

Các loại đậu

Đậu nành, đậu xanh, đậu Hà Lan và nhiều loại đậu khác là những nguồn thực phẩm có chứa folate. Mẹ có thể dùng đậu trong các món canh, súp, món hầm hoặc kết hợp với ngũ cốc.

Trái cây họ cam quýt

Cam, quýt, bưởi và một số loại trái cây họ cam quýt cung cấp folate cùng vitamin C và nhiều dưỡng chất khác.

Bơ

Bơ chứa folate và đồng thời cung cấp chất béo không bão hòa, vitamin K, vitamin C, vitamin B6 và kali. Có thể sử dụng bơ trong bữa phụ hoặc kết hợp với các món ăn khác.

Chuối

Chuối cung cấp folate cùng vitamin B6, kali và mangan, phù hợp để bổ sung vào bữa sáng hoặc bữa phụ.

Trứng

Trứng, đặc biệt là lòng đỏ, có chứa folate và nhiều chất dinh dưỡng khác. Đây cũng là thực phẩm giàu protein, có thể kết hợp linh hoạt trong khẩu phần ăn của mẹ bầu.

Ngũ cốc và thực phẩm tăng cường

Một số loại bánh mì, mì ống, ngũ cốc ăn sáng, bột mì hoặc thực phẩm được tăng cường vi chất có thể cung cấp axit folic. Khi mua, mẹ nên xem bảng thành phần dinh dưỡng để biết sản phẩm có được bổ sung axit folic hay không.

Ăn uống đầy đủ có thay thế viên axit folic không?

Chế độ ăn giàu folate rất cần thiết nhưng không phải lúc nào cũng dễ đảm bảo lượng axit folic cần thiết để phòng ngừa dị tật ống thần kinh chỉ bằng thực phẩm.

Axit folic trong viên bổ sung và thực phẩm tăng cường là dạng đã được nghiên cứu về khả năng giúp phòng ngừa dị tật ống thần kinh. Vì vậy, phụ nữ có khả năng mang thai vẫn được khuyến nghị bổ sung lượng axit folic phù hợp bên cạnh việc duy trì chế độ ăn đa dạng.

Những loại viên uống axit folic thường được lựa chọn

Trên thị trường có nhiều sản phẩm cung cấp axit folic đơn chất hoặc kết hợp với sắt, vitamin và khoáng chất khác. Một số sản phẩm được nhắc đến phổ biến gồm:

1. Elevit

Elevit là dòng vitamin và khoáng chất dành cho phụ nữ trong giai đoạn chuẩn bị mang thai, mang thai hoặc sau sinh. Sản phẩm có công thức kết hợp nhiều vi chất, trong đó có axit folic.

Khi lựa chọn sản phẩm dạng tổng hợp, mẹ nên kiểm tra toàn bộ thành phần thay vì chỉ nhìn vào lượng axit folic, bởi sản phẩm có thể đồng thời cung cấp sắt, i-ốt và nhiều vitamin, khoáng chất khác.

2. Blackmores Folate

Blackmores Folate là sản phẩm bổ sung folate được sử dụng cho phụ nữ chuẩn bị mang thai và phụ nữ mang thai. Sản phẩm hướng đến việc cung cấp folate trong giai đoạn nhu cầu vitamin B9 tăng cao.

Nếu đang sử dụng vitamin tổng hợp dành cho bà bầu, cần kiểm tra thành phần để tránh vô tình sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm có chứa folate/axit folic.

3. DHC Folic Acid

DHC Folic Acid là sản phẩm bổ sung axit folic của Nhật Bản. Sản phẩm thường được lựa chọn bởi phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc đang trong thai kỳ nhằm bổ sung vitamin B9.

Điều quan trọng khi sử dụng là đọc kỹ hàm lượng trên bao bì và xem xét tổng lượng folate nhận được từ tất cả các loại vitamin, thực phẩm bổ sung đang dùng.

4. Nature Made Folic Acid

Nature Made có các sản phẩm bổ sung axit folic với hàm lượng phổ biến khoảng 400 mcg mỗi khẩu phần. Đây là mức thường được sử dụng trong các sản phẩm bổ sung axit folic cơ bản.

Tuy nhiên, axit folic đơn chất không cung cấp đầy đủ tất cả các vi chất mà phụ nữ mang thai cần. Nếu sử dụng sản phẩm này, chế độ ăn và các sản phẩm bổ sung khác vẫn cần được cân đối phù hợp.

5. Puritan’s Pride Folic Acid

Puritan’s Pride cũng có các sản phẩm bổ sung axit folic với nhiều hàm lượng khác nhau. Sản phẩm có thể được lựa chọn để bổ sung vitamin B9 khi khẩu phần ăn không đáp ứng đủ nhu cầu.

Mẹ bầu nên căn cứ vào hàm lượng thực tế trên nhãn thay vì chỉ dựa vào tên sản phẩm.

6. Be Folic Acid – Olympian Labs

Đây là sản phẩm bổ sung axit folic được giới thiệu dành cho phụ nữ có nhu cầu bổ sung vitamin B9. Một số sản phẩm có hàm lượng khoảng 400 mcg mỗi khẩu phần.

Khi sử dụng, mẹ cần tính tổng lượng axit folic từ viên uống, vitamin tổng hợp và thực phẩm tăng cường để tránh bổ sung chồng chéo.

Kinh nghiệm lựa chọn viên uống axit folic

Khi mua sản phẩm bổ sung axit folic, mẹ có thể lưu ý một số điểm sau:

Kiểm tra hàm lượng:
Xem lượng axit folic thực tế trong mỗi viên hoặc mỗi khẩu phần. Không nên mặc định rằng sản phẩm có hàm lượng càng cao thì càng phù hợp.

Xem toàn bộ bảng thành phần:
Nếu đã uống vitamin tổng hợp cho bà bầu, cần kiểm tra xem sản phẩm đó đã có axit folic hay chưa. Điều này giúp hạn chế việc sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm có cùng thành phần.

Ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng:
Kiểm tra nhà sản xuất, thông tin nhập khẩu/phân phối, nhãn sản phẩm và hạn sử dụng. Tránh mua các sản phẩm không có thông tin rõ ràng.

Chú ý đơn vị trên nhãn:
Folate có thể được thể hiện bằng mcg DFE, trong khi lượng axit folic có thể được ghi riêng trên nhãn. Hai con số này không phải lúc nào cũng tương đương, vì vậy cần đọc kỹ thông tin sản phẩm.

Không tự tăng liều:
Liều cao chỉ nên được sử dụng khi có chỉ định phù hợp. CDC cũng lưu ý rằng bổ sung nhiều hơn không đồng nghĩa với hiệu quả tốt hơn đối với người không có chỉ định đặc biệt.

Uống axit folic vào thời điểm nào?

Điều quan trọng nhất là bắt đầu bổ sung đủ lượng cần thiết trước khi mang thai, thay vì chờ đến khi có kết quả thử thai.

Nếu đang chuẩn bị có em bé, mẹ có thể bắt đầu bổ sung axit folic ít nhất khoảng 1 tháng trước khi thụ thai. Trong giai đoạn đầu thai kỳ, việc duy trì bổ sung vẫn rất quan trọng vì ống thần kinh hình thành và đóng lại rất sớm.

Nếu uống viên bổ sung khiến mẹ cảm thấy khó chịu ở dạ dày, có thể trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ về thời điểm dùng phù hợp; việc uống cùng thức ăn có thể giúp một số người dễ dung nạp hơn.

Một số lưu ý khi bổ sung axit folic cho bà bầu

• Không tự ý dùng liều cao nếu không có chỉ định.
• Kiểm tra thành phần của tất cả vitamin và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.
• Kết hợp viên bổ sung với chế độ ăn giàu folate thay vì chỉ phụ thuộc vào một nguồn duy nhất.
• Chú ý bổ sung đầy đủ các dưỡng chất khác cần thiết trong thai kỳ, đặc biệt là sắt theo nhu cầu và hướng dẫn chuyên môn.
• Nếu có tiền sử thai nhi bị dị tật ống thần kinh, đang sử dụng một số thuốc chống động kinh hoặc thuộc nhóm nguy cơ đặc biệt, nên trao đổi với bác sĩ trước khi mang thai để được xác định liều phù hợp.
• Không nên tự đánh giá nhu cầu axit folic chỉ dựa trên tuổi thai; liều dùng cần được xem xét dựa trên tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ của từng người.

Kết luận

Axit folic là một trong những vi chất quan trọng nhất cần được quan tâm ngay từ giai đoạn chuẩn bị mang thai. Bổ sung đủ axit folic trước khi thụ thai và trong giai đoạn đầu thai kỳ giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh, đồng thời tham gia vào quá trình tạo tế bào và tế bào máu.

Mẹ bầu nên kết hợp viên bổ sung phù hợp với chế độ ăn đa dạng gồm rau xanh, các loại đậu, trái cây, trứng, ngũ cốc và những thực phẩm giàu folate khác. Quan trọng nhất là lựa chọn đúng hàm lượng, tránh dùng chồng chéo nhiều sản phẩm và tham khảo bác sĩ nếu cần liều cao hoặc có yếu tố nguy cơ đặc biệt.