Thuốc tránh thai hằng ngày nào an toàn nhất? Cách lựa chọn phù hợp

Thuốc tránh thai hằng ngày là một trong những phương pháp ngừa thai được nhiều phụ nữ lựa chọn nhờ cách sử dụng tương đối đơn giản, hiệu quả cao và có khả năng hồi phục khả năng sinh sản sau khi ngừng thuốc.

Tuy nhiên, không phải loại thuốc nào cũng phù hợp với mọi người. Câu hỏi “thuốc tránh thai hằng ngày nào an toàn nhất?” thực tế không có một đáp án chung. Một loại thuốc có thể phù hợp với người này nhưng lại không được khuyến cáo ở người có một số bệnh lý hoặc yếu tố nguy cơ nhất định.

Vì vậy, khi lựa chọn thuốc tránh thai, điều quan trọng không chỉ là xem thuốc có hiệu quả ngừa thai cao hay không mà còn phải xét đến thành phần hormone, tình trạng sức khỏe và khả năng sử dụng thuốc đều đặn.

1. Thuốc tránh thai hằng ngày là gì?

Thuốc tránh thai hằng ngày là thuốc chứa hormone được sử dụng đều đặn theo lịch để ngăn ngừa thai.

Hiện nay có hai nhóm thuốc tránh thai dạng uống chính:

• Thuốc tránh thai kết hợp: chứa cả estrogen và progestin.
• Thuốc tránh thai chỉ chứa progestin: không có estrogen, thường được cân nhắc ở những trường hợp không phù hợp với estrogen.

Các hormone trong thuốc có thể ngăn hoặc ức chế quá trình rụng trứng, đồng thời làm đặc chất nhầy cổ tử cung khiến tinh trùng khó đi qua. Một số loại còn làm thay đổi niêm mạc tử cung, góp phần hạn chế khả năng thụ thai.

Khi được sử dụng đúng và đều đặn, thuốc tránh thai hằng ngày có hiệu quả ngừa thai rất cao. Tuy nhiên, trong thực tế, việc quên thuốc hoặc uống không đúng lịch có thể làm giảm hiệu quả.

2. Hai nhóm thuốc tránh thai hằng ngày phổ biến

Thuốc tránh thai kết hợp

Nhóm này chứa estrogen và progestin. Đây là dạng thuốc được sử dụng phổ biến với nhiều công thức khác nhau.

Ngoài tác dụng tránh thai, một số công thức có thể giúp:

• Làm chu kỳ kinh nguyệt đều hơn.
• Giảm lượng máu kinh.
• Giảm đau bụng kinh.
• Giảm một số triệu chứng liên quan đến nội tiết.
• Có thể hỗ trợ cải thiện mụn ở một số người.
• Giảm nguy cơ mắc một số bệnh lý phụ khoa nhất định khi sử dụng lâu dài.

Tuy nhiên, estrogen khiến nhóm thuốc này không phù hợp với một số phụ nữ có yếu tố nguy cơ tim mạch hoặc huyết khối. Vì vậy, cần đánh giá sức khỏe trước khi sử dụng.

Thuốc chỉ chứa progestin

Đây là nhóm thuốc không chứa estrogen. Thuốc có thể là lựa chọn phù hợp hơn đối với một số phụ nữ không sử dụng được estrogen.

Nhóm này thường được cân nhắc trong những trường hợp như:

• Một số phụ nữ đang cho con bú.
• Người có chống chỉ định hoặc không dung nạp estrogen.
• Một số người có yếu tố nguy cơ liên quan đến huyết khối.

Tuy nhiên, thuốc progestin đơn thuần cũng có những yêu cầu riêng về thời gian uống và xử trí khi quên thuốc. Vì vậy, cần đọc kỹ hướng dẫn của đúng sản phẩm đang sử dụng.

3. Vậy thuốc tránh thai nào an toàn nhất?

Không thể khẳng định một nhãn thuốc cụ thể là an toàn nhất cho tất cả phụ nữ.

Có thể hiểu đơn giản rằng thuốc phù hợp nhất là thuốc vừa đáp ứng mục tiêu tránh thai, vừa không làm tăng nguy cơ sức khỏe của người sử dụng.

Ví dụ:

• Người khỏe mạnh, không có chống chỉ định với estrogen có thể sử dụng thuốc tránh thai kết hợp nếu được lựa chọn phù hợp.
• Người không phù hợp với estrogen có thể được cân nhắc thuốc chỉ chứa progestin.
• Phụ nữ đang cho con bú có thể được lựa chọn những phương pháp phù hợp với giai đoạn sau sinh và tình trạng nuôi con bằng sữa mẹ.
• Người hút thuốc, đặc biệt khi tuổi càng cao, cần được đánh giá kỹ trước khi sử dụng thuốc có estrogen.
• Người có tiền sử huyết khối, đột quỵ, một số bệnh tim mạch hoặc đau nửa đầu kèm aura có thể không phù hợp với một số thuốc tránh thai kết hợp.

Do đó, không nên lựa chọn thuốc chỉ dựa vào tên thương mại hoặc quảng cáo “tốt nhất”.

4. Một số loại thuốc tránh thai hằng ngày thường được biết đến

Trên thị trường có nhiều sản phẩm với thành phần và hàm lượng hormone khác nhau. Một số tên thuốc thường được nhắc đến gồm:

Avalo

Avalo là thuốc tránh thai dạng uống chỉ chứa progestin, với hoạt chất levonorgestrel.

Thuốc được sử dụng theo lịch hằng ngày và không có khoảng nghỉ giữa các vỉ theo cách sử dụng của một số thuốc tránh thai kết hợp.

Một ưu điểm của nhóm thuốc này là không chứa estrogen, vì vậy có thể được cân nhắc cho những phụ nữ không phù hợp với estrogen.

Tuy nhiên, thuốc có thể gây:

• Ra máu bất thường.
• Thay đổi chu kỳ kinh.
• Buồn nôn.
• Đau đầu hoặc chóng mặt.
• Căng tức ngực.
• Thay đổi tâm trạng.

Khi sử dụng cần uống đúng giờ và đặc biệt chú ý hướng dẫn xử trí khi quên thuốc.

Marvelon

Marvelon là thuốc tránh thai kết hợp chứa desogestrel và ethinyl estradiol.

Thuốc được uống mỗi ngày theo thứ tự trên vỉ. Sau khi hoàn thành số viên có hormone, người sử dụng thực hiện khoảng nghỉ theo hướng dẫn của sản phẩm trước khi bắt đầu vỉ tiếp theo.

Một số người có thể gặp:

• Buồn nôn.
• Đau đầu.
• Căng tức ngực.
• Thay đổi tâm trạng.
• Ra máu giữa kỳ.
• Thay đổi cân nặng hoặc cảm giác giữ nước.

Do có estrogen, Marvelon và các thuốc tránh thai kết hợp tương tự cần được cân nhắc kỹ ở người có tiền sử huyết khối, một số bệnh tim mạch, đau nửa đầu kèm aura, bệnh gan nặng hoặc các chống chỉ định khác.

Rigevidon

Rigevidon cũng thuộc nhóm thuốc tránh thai kết hợp, chứa estrogen và progestin.

Thuốc có tác dụng ngừa thai thông qua việc ức chế rụng trứng và tạo ra những thay đổi ở chất nhầy cổ tử cung và niêm mạc tử cung.

Tương tự những thuốc tránh thai kết hợp khác, việc sử dụng cần tuân thủ đúng lịch uống. Một số người có thể xuất hiện buồn nôn, đau đầu, căng tức ngực hoặc thay đổi kinh nguyệt trong thời gian đầu.

Không nên tự sử dụng nếu có các yếu tố nguy cơ hoặc bệnh lý thuộc nhóm chống chỉ định.

5. Thuốc tránh thai hằng ngày có tác dụng phụ không?

Có. Tuy nhiên, không phải ai cũng gặp tác dụng phụ và mức độ có thể khác nhau.

Các biểu hiện thường gặp trong giai đoạn đầu có thể bao gồm:

• Buồn nôn.
• Đau đầu.
• Căng tức ngực.
• Ra máu lấm tấm hoặc thay đổi chu kỳ kinh.
• Thay đổi tâm trạng.
• Đầy bụng hoặc khó chịu đường tiêu hóa.
• Thay đổi ham muốn tình dục ở một số người.

Những triệu chứng nhẹ có thể giảm dần khi cơ thể thích nghi với hormone.

Tuy nhiên, một số dấu hiệu bất thường cần được đánh giá y tế, đặc biệt là đau ngực, khó thở đột ngột, đau hoặc sưng một bên chân, rối loạn thần kinh đột ngột hoặc đau đầu bất thường dữ dội.

6. Ai cần thận trọng khi sử dụng thuốc tránh thai?

Không nên tự lựa chọn thuốc tránh thai nếu bạn thuộc một trong những nhóm sau:

• Có tiền sử huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi.
• Từng bị đột quỵ hoặc một số bệnh tim mạch.
• Tăng huyết áp chưa được kiểm soát.
• Đau nửa đầu có aura.
• Đang mắc một số bệnh lý về gan.
• Có hoặc từng mắc một số loại ung thư phụ thuộc hormone.
• Đang hút thuốc, đặc biệt khi tuổi lớn hơn.
• Có biến chứng mạch máu do bệnh tiểu đường.
• Đang sử dụng những thuốc có khả năng tương tác với thuốc tránh thai.
• Đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai.

Mức độ chống chỉ định không giống nhau giữa từng bệnh lý và từng nhóm thuốc. Vì vậy, việc lựa chọn cần dựa trên tình trạng cụ thể thay vì áp dụng một công thức chung.

7. Đang cho con bú có uống thuốc tránh thai được không?

Có thể sử dụng một số loại thuốc tránh thai trong thời gian cho con bú, nhưng lựa chọn cần dựa vào thời điểm sau sinh và tình trạng sức khỏe.

Thuốc chỉ chứa progestin thường được cân nhắc trong nhiều trường hợp vì không chứa estrogen. Tuy nhiên, thời điểm bắt đầu sử dụng và loại thuốc cụ thể vẫn cần tuân thủ hướng dẫn chuyên môn.

Không nên tự mua thuốc chỉ vì thấy sản phẩm được giới thiệu là “an toàn cho mẹ sau sinh”.

8. Uống thuốc tránh thai như thế nào để đạt hiệu quả tốt?

Điều quan trọng nhất là uống thuốc đúng lịch và đều đặn.

Một số nguyên tắc cơ bản:

• Uống mỗi ngày vào một thời điểm cố định.
• Không tự ý ngừng thuốc giữa chừng.
• Đọc kỹ hướng dẫn của loại thuốc đang sử dụng.
• Nếu quên thuốc, xử trí theo đúng hướng dẫn của sản phẩm.
• Nếu nôn hoặc tiêu chảy nghiêm trọng, cần xem xét khả năng thuốc không được hấp thu đầy đủ.
• Một số thuốc khác có thể ảnh hưởng đến hiệu quả tránh thai, vì vậy nên thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ về các thuốc đang dùng.

Đặc biệt, cách xử trí khi quên thuốc không hoàn toàn giống nhau giữa các loại thuốc. Không nên áp dụng hướng dẫn của một loại thuốc cho sản phẩm khác.

9. Thuốc tránh thai hằng ngày có phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục không?

Không.

Thuốc tránh thai hằng ngày có tác dụng phòng ngừa thai nhưng không bảo vệ khỏi HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.

Nếu có nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục, nên sử dụng bao cao su kết hợp với phương pháp tránh thai phù hợp.

10. Thuốc tránh thai hằng ngày có ảnh hưởng khả năng sinh sản không?

Thuốc tránh thai hằng ngày không được sử dụng để gây vô sinh.

Sau khi ngừng thuốc, khả năng sinh sản thường có thể trở lại. Thời gian để chu kỳ rụng trứng trở lại có thể khác nhau giữa từng người.

Nếu đã ngừng thuốc nhưng kinh nguyệt không trở lại trong thời gian dài hoặc có những dấu hiệu bất thường, nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì cho rằng đó là tác dụng lâu dài của thuốc.

11. Có nên đổi thuốc nếu bị tác dụng phụ?

Không nên tự ý đổi qua lại nhiều loại thuốc.

Nếu xuất hiện những triệu chứng nhẹ, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi thêm hoặc điều chỉnh loại thuốc dựa trên mức độ khó chịu.

Nếu tác dụng phụ kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để đánh giá lại phương pháp tránh thai.

Việc đổi thuốc cần xem xét thành phần hormone, liều lượng, bệnh lý nền và những thuốc khác đang sử dụng.

12. Những tiêu chí quan trọng khi chọn thuốc tránh thai

Thay vì chỉ tìm kiếm “thuốc tránh thai tốt nhất”, có thể dựa vào các tiêu chí sau:

1. Tình trạng sức khỏe

Đây là yếu tố quan trọng nhất. Các bệnh lý tim mạch, huyết áp, gan, tiền sử huyết khối và đau nửa đầu có thể ảnh hưởng đến lựa chọn thuốc.

2. Thành phần hormone

Cần xác định thuốc chứa estrogen + progestin hay chỉ chứa progestin.

3. Khả năng uống thuốc đúng giờ

Nếu thường xuyên quên thuốc, thuốc uống hằng ngày có thể không phải lựa chọn thuận tiện nhất.

4. Giai đoạn sinh sản

Phụ nữ sau sinh, đang cho con bú hoặc chuẩn bị mang thai cần lựa chọn phương pháp phù hợp với từng giai đoạn.

5. Các thuốc đang sử dụng

Một số thuốc có thể làm thay đổi hiệu quả của thuốc tránh thai. Vì vậy, cần cung cấp đầy đủ thông tin về thuốc đang dùng khi được tư vấn.

13. Khi nào nên đi khám trước khi dùng thuốc?

Bạn nên được tư vấn chuyên môn trước khi bắt đầu thuốc nếu:

• Đây là lần đầu sử dụng thuốc tránh thai nội tiết.
• Có bệnh lý nền.
• Đang sử dụng nhiều loại thuốc.
• Có tiền sử huyết khối hoặc bệnh tim mạch.
• Bị đau nửa đầu.
• Hút thuốc.
• Đang cho con bú hoặc mới sinh.
• Có kinh nguyệt bất thường.
• Không chắc mình có đang mang thai hay không.

Đối với thuốc tránh thai kết hợp, việc kiểm tra huyết áp trước khi bắt đầu là một phần quan trọng trong đánh giá an toàn.

Kết luận

Không có một loại thuốc tránh thai hằng ngày được xem là an toàn nhất cho tất cả phụ nữ. Loại phù hợp nhất là loại có hiệu quả tránh thai tốt và phù hợp với tình trạng sức khỏe, độ tuổi, nhu cầu sinh sản cũng như khả năng sử dụng thuốc đều đặn của từng người.

Thuốc tránh thai kết hợp có estrogen và progestin có thể mang lại nhiều lợi ích ngoài tránh thai nhưng không phù hợp với một số nhóm có nguy cơ nhất định. Trong khi đó, thuốc chỉ chứa progestin có thể là lựa chọn đáng cân nhắc cho những người không sử dụng được estrogen.

Vì vậy, trước khi lựa chọn một sản phẩm cụ thể như Avalo, Marvelon, Rigevidon hoặc một loại thuốc khác, nên kiểm tra kỹ thành phần, chống chỉ định và hướng dẫn sử dụng. Nếu có bệnh lý nền hoặc đang dùng thuốc khác, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi bắt đầu.

Quan trọng nhất, không nên lựa chọn thuốc chỉ dựa vào tiêu chí “loại nào tốt nhất”, mà nên xác định loại nào phù hợp và an toàn với chính tình trạng sức khỏe của mình.