Rối loạn thần kinh thực vật uống thuốc gì? Có chữa được không?

Rối loạn thần kinh thực vật là tình trạng hoạt động của hệ thần kinh tự chủ bị mất cân bằng, từ đó ảnh hưởng đến nhiều chức năng vốn diễn ra tự động trong cơ thể như nhịp tim, huyết áp, tiêu hóa, bài tiết, tiết mồ hôi và điều hòa thân nhiệt. Người bệnh có thể xuất hiện nhiều triệu chứng khác nhau, khiến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống bị ảnh hưởng.

Một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm là rối loạn thần kinh thực vật uống thuốc gì và bệnh có chữa khỏi được không? Trên thực tế, không có một loại thuốc duy nhất phù hợp với tất cả người bệnh. Việc điều trị thường tập trung vào xác định nguyên nhân, kiểm soát triệu chứng và điều chỉnh lối sống.

Rối loạn thần kinh thực vật biểu hiện như thế nào?

Triệu chứng của rối loạn thần kinh thực vật khá đa dạng vì hệ thần kinh tự chủ liên quan đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Một người có thể chỉ xuất hiện một vài biểu hiện hoặc đồng thời gặp nhiều triệu chứng.

1. Triệu chứng về tim mạch

Người bệnh có thể thường xuyên cảm thấy tim đập nhanh, hồi hộp, đánh trống ngực hoặc nhịp tim thay đổi bất thường. Một số trường hợp có thể xuất hiện huyết áp tăng hoặc giảm, đặc biệt khi thay đổi tư thế.

Những biểu hiện này đôi khi khiến người bệnh lo lắng mình đang mắc bệnh tim. Vì vậy, nếu tình trạng hồi hộp, đau ngực hoặc tim đập bất thường xuất hiện kéo dài, cần được thăm khám để loại trừ các bệnh lý tim mạch trước khi quy cho rối loạn thần kinh thực vật.

2. Chóng mặt, choáng váng

Rối loạn điều hòa huyết áp và nhịp tim có thể khiến người bệnh cảm thấy chóng mặt, lâng lâng, đứng không vững hoặc choáng khi đứng lên. Một số trường hợp có thể bị ngất.

3. Ra nhiều mồ hôi, run tay chân

Một số người bị đổ mồ hôi nhiều, đặc biệt ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc toàn thân. Tay chân run cũng có thể xuất hiện khi căng thẳng, hồi hộp hoặc lo lắng.

4. Rối loạn tiêu hóa

Hệ thần kinh tự chủ có vai trò quan trọng đối với hoạt động của đường tiêu hóa. Khi chức năng này bị ảnh hưởng, người bệnh có thể gặp:

• Đầy bụng, khó tiêu.
• Buồn nôn hoặc chướng bụng.
• Đau bụng.
• Táo bón.
• Tiêu chảy.
• Rối loạn nhu động ruột.

5. Rối loạn giấc ngủ và tâm lý

Người bệnh có thể khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu, thường xuyên thức giấc hoặc cảm thấy mệt mỏi sau khi ngủ.

Bên cạnh đó, tình trạng hồi hộp, khó chịu kéo dài có thể khiến người bệnh lo lắng, căng thẳng hoặc luôn chú ý quá mức đến các cảm giác bất thường trong cơ thể. Điều này đôi khi tạo thành vòng lặp: càng lo lắng, triệu chứng càng rõ rệt; triệu chứng càng rõ, người bệnh lại càng lo lắng.

6. Một số biểu hiện khác

Tùy nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng, người bệnh còn có thể gặp các vấn đề liên quan đến tiết niệu, chức năng tình dục, điều hòa thân nhiệt hoặc những thay đổi khác của cơ thể.

Rối loạn thần kinh thực vật có chữa được không?

Câu trả lời phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng rối loạn và mức độ ảnh hưởng ở từng người.

Nếu rối loạn thần kinh thực vật xuất phát từ một bệnh lý cụ thể, việc điều trị nguyên nhân có thể giúp cải thiện đáng kể các triệu chứng. Một số trường hợp khác không xác định được nguyên nhân rõ ràng thì mục tiêu chủ yếu là kiểm soát triệu chứng, cải thiện khả năng sinh hoạt và hạn chế tái phát.

Do đó, không nên hiểu rằng rối loạn thần kinh thực vật luôn phải dùng thuốc lâu dài hoặc không thể cải thiện. Nhiều người có thể kiểm soát tốt triệu chứng khi kết hợp điều trị phù hợp với thay đổi lối sống.

Rối loạn thần kinh thực vật uống thuốc gì?

Thuốc được lựa chọn dựa trên triệu chứng nổi bật, bệnh lý đi kèm, tuổi, tình trạng sức khỏe và các thuốc mà người bệnh đang sử dụng. Một số nhóm thuốc có thể được bác sĩ cân nhắc gồm:

1. Thuốc chống trầm cảm

Một số thuốc chống trầm cảm, đặc biệt nhóm thuốc chống trầm cảm ba vòng như amitriptyline hoặc nortriptyline, có thể được sử dụng trong một số trường hợp.

Mục đích không nhất thiết là vì người bệnh bị trầm cảm. Một số thuốc trong nhóm này có thể giúp giảm lo âu, cải thiện giấc ngủ và hỗ trợ kiểm soát một số triệu chứng liên quan đến thần kinh.

Tuy nhiên, thuốc có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, khô miệng, thay đổi huyết áp hoặc nhịp tim và một số tác dụng phụ khác. Vì vậy, không nên tự mua và sử dụng.

2. Thuốc an thần hoặc thuốc hỗ trợ giảm lo âu

Trong trường hợp người bệnh có tình trạng lo âu, căng thẳng hoặc mất ngủ đáng kể, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc phù hợp.

Nhóm thuốc này cần được sử dụng thận trọng vì một số thuốc có thể gây buồn ngủ, ảnh hưởng khả năng tập trung và có nguy cơ lệ thuộc nếu sử dụng không đúng cách.

3. Thuốc chẹn beta

Nếu triệu chứng nổi bật là tim đập nhanh, hồi hộp hoặc một số biểu hiện liên quan đến tim mạch, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc chẹn beta ở những người phù hợp.

Thuốc có tác dụng làm giảm tác động của adrenaline lên tim, từ đó giúp kiểm soát nhịp tim và một số triệu chứng liên quan.

Tuy nhiên, thuốc có thể làm hạ huyết áp hoặc làm chậm nhịp tim và không phải ai cũng sử dụng được. Người có một số bệnh lý hô hấp hoặc tim mạch cần được bác sĩ đánh giá trước khi dùng.

4. Thuốc điều trị hạ huyết áp hoặc tụt huyết áp tư thế

Một số người có biểu hiện huyết áp thấp hoặc tụt huyết áp khi đứng lên. Trong những trường hợp nhất định, bác sĩ có thể sử dụng thuốc nhằm hỗ trợ duy trì huyết áp.

Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào nguyên nhân và tình trạng huyết áp của từng người, không nên tự mua sử dụng.

5. Thuốc giảm tiết mồ hôi

Nếu người bệnh bị tăng tiết mồ hôi nhiều, bác sĩ có thể cân nhắc một số thuốc kháng cholinergic như glycopyrrolate trong những trường hợp phù hợp.

Ngoài thuốc uống, một số phương pháp điều trị tại chỗ hoặc thủ thuật cũng có thể được xem xét tùy mức độ tăng tiết mồ hôi.

Nhóm thuốc này có thể gây khô miệng, táo bón, khó tiểu, nhìn mờ, buồn ngủ hoặc các tác dụng phụ khác nên cần được sử dụng theo hướng dẫn chuyên môn.

6. Thuốc điều trị triệu chứng tiêu hóa

Khi rối loạn thần kinh tự chủ ảnh hưởng đến đường tiêu hóa, bác sĩ có thể lựa chọn thuốc dựa trên biểu hiện cụ thể.

Chẳng hạn, người bị táo bón có thể cần thuốc hỗ trợ nhuận tràng; trường hợp rối loạn nhu động hoặc làm rỗng dạ dày có thể cần nhóm thuốc khác.

Bên cạnh thuốc, chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước và lựa chọn thực phẩm dễ tiêu cũng có vai trò quan trọng.

7. Thuốc điều trị các triệu chứng đường tiết niệu

Một số người có thể gặp tình trạng tiểu nhiều lần, khó kiểm soát bàng quang hoặc những rối loạn tiểu tiện khác. Khi đó, bác sĩ có thể kê thuốc nhằm kiểm soát triệu chứng tùy nguyên nhân.

Không nên tự mua thuốc điều trị tiết niệu vì các triệu chứng này cũng có thể xuất phát từ nhiễm trùng đường tiểu, bệnh tuyến tiền liệt hoặc những bệnh lý khác.

8. Vitamin nhóm B

Vitamin nhóm B có vai trò đối với hoạt động của hệ thần kinh. Trong trường hợp người bệnh bị thiếu hụt vitamin hoặc có chỉ định bổ sung, bác sĩ có thể hướng dẫn sử dụng.

Tuy nhiên, vitamin không phải là thuốc chữa khỏi mọi trường hợp rối loạn thần kinh thực vật. Việc bổ sung nên dựa trên nhu cầu thực tế thay vì tự dùng liều cao kéo dài.

Có cần uống thuốc lâu dài không?

Không phải tất cả người bị rối loạn thần kinh thực vật đều cần dùng thuốc lâu dài.

Một số trường hợp triệu chứng nhẹ có thể cải thiện khi điều chỉnh giấc ngủ, giảm căng thẳng, vận động thường xuyên và xử lý nguyên nhân liên quan. Với những trường hợp triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống, bác sĩ có thể sử dụng thuốc trong một khoảng thời gian nhất định và đánh giá lại đáp ứng.

Thời gian điều trị vì vậy không giống nhau giữa các bệnh nhân.

Đặc biệt, nếu đang sử dụng thuốc chống trầm cảm, thuốc an thần hoặc các thuốc điều trị tim mạch, người bệnh không nên tự ý tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc đột ngột.

Ngoài thuốc, có thể điều trị bằng cách nào?

Điều trị rối loạn thần kinh thực vật thường không chỉ dựa vào thuốc. Những thay đổi trong sinh hoạt có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát triệu chứng.

Duy trì giấc ngủ đều đặn

Cố gắng ngủ và thức dậy vào những khung giờ tương đối cố định. Hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính hoặc các chất kích thích trước khi ngủ.

Tập thể dục thường xuyên

Đi bộ, đạp xe, bơi, yoga hoặc các bài tập phù hợp có thể giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với stress và hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

Không nhất thiết phải tập luyện với cường độ cao. Quan trọng là duy trì đều đặn và lựa chọn mức vận động phù hợp với thể trạng.

Giảm căng thẳng

Thiền, tập thở, thư giãn, nghe nhạc hoặc dành thời gian cho các hoạt động yêu thích có thể giúp giảm mức độ căng thẳng.

Nếu người bệnh thường xuyên lo lắng, hoảng sợ hoặc mất ngủ do căng thẳng kéo dài, trị liệu tâm lý có thể là một phần quan trọng của quá trình điều trị.

Hạn chế chất kích thích

Rượu bia, thuốc lá, caffeine và các chất kích thích có thể làm một số triệu chứng như hồi hộp, run tay, mất ngủ hoặc lo âu trở nên rõ rệt hơn.

Ăn uống hợp lý

Nên duy trì chế độ ăn đa dạng, đủ chất, tăng rau xanh và chất xơ khi có vấn đề tiêu hóa, đồng thời uống đủ nước.

Người thường xuyên bị tụt huyết áp hoặc có những bệnh lý đặc biệt cần được bác sĩ tư vấn riêng về lượng nước, muối và chế độ ăn thay vì tự điều chỉnh.

Xoa bóp, châm cứu và các phương pháp hỗ trợ

Xoa bóp, thư giãn hoặc châm cứu có thể được một số người lựa chọn để hỗ trợ giảm căng thẳng và cải thiện một số triệu chứng.

Tuy nhiên, những phương pháp này nên được xem là biện pháp hỗ trợ chứ không thay thế việc tìm kiếm và điều trị nguyên nhân bệnh lý khi có nguyên nhân rõ ràng.

Khi nào cần đi khám?

Không nên tự kết luận mọi triệu chứng hồi hộp, chóng mặt, khó thở hoặc đau ngực đều do rối loạn thần kinh thực vật.

Bạn nên đi khám nếu các triệu chứng xuất hiện thường xuyên, kéo dài, ngày càng nặng hoặc ảnh hưởng đến công việc, giấc ngủ và sinh hoạt.

Đặc biệt, nếu có đau ngực dữ dội hoặc kéo dài, khó thở nghiêm trọng, ngất, yếu liệt, lú lẫn, tim đập rất nhanh hoặc không đều kéo dài, cần được đánh giá y tế kịp thời để loại trừ các tình trạng cấp tính.

Kết luận

Rối loạn thần kinh thực vật có thể gây ra nhiều triệu chứng từ hồi hộp, tim đập nhanh, chóng mặt, đổ mồ hôi, mất ngủ cho đến rối loạn tiêu hóa và tiểu tiện. Điều trị không có một công thức chung cho tất cả mọi người.

Thuốc chủ yếu được sử dụng để kiểm soát triệu chứng hoặc điều trị nguyên nhân cụ thể, chẳng hạn thuốc chống trầm cảm, thuốc hỗ trợ giảm lo âu, thuốc chẹn beta, thuốc kiểm soát huyết áp, thuốc giảm tiết mồ hôi hoặc thuốc điều trị các vấn đề tiêu hóa, tiết niệu. Việc lựa chọn loại thuốc, liều lượng và thời gian sử dụng cần được bác sĩ quyết định.

Bên cạnh thuốc, duy trì giấc ngủ đầy đủ, vận động thường xuyên, ăn uống khoa học, hạn chế chất kích thích và kiểm soát căng thẳng là những yếu tố quan trọng giúp giảm triệu chứng và hạn chế tái phát.

Quan trọng nhất là không tự mua thuốc điều trị rối loạn thần kinh thực vật chỉ dựa vào triệu chứng, bởi nhiều biểu hiện của tình trạng này có thể giống với bệnh tim mạch, nội tiết, thần kinh hoặc các bệnh lý khác. Thăm khám đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và an toàn hơn.